EnglishVÌ SAO GỖ CAO SU KHÔNG ĐỀU MÀU? — ĐÓ KHÔNG PHẢI LỖI, ĐÓ LÀ DẤU VÂN TAY CỦA CÂY
Có khách gọi tôi, giọng hơi lo: “Chị ơi, bộ bàn ghế của em có mấy chỗ đậm hơn, có mấy chỗ nhạt hơn. Có phải gỗ lỗi không?”
Tôi cười: “Không lỗi đâu em. Nó đang khoe với em rằng nó là gỗ thật đấy.”
Em ấy vẫn chưa tin hẳn. Tôi phải giải thích từ đầu — từ khúc gỗ đến tấm bàn. Và tôi viết bài này để lần sau ai hỏi, tôi gửi luôn.
Chuyện xẻ phách: Một khúc gỗ, nhiều tấm khác nhau
Cây cao su sau khi được khai thác sẽ được cưa thành những tấm gỗ dài gọi là phách.
Mỗi phách lấy từ một vị trí khác nhau trên thân cây:
-
Phách gần lõi — gỗ già, đặc, thường sẫm màu hơn.
-
Phách gần vỏ — gỗ non, nhạt màu, thớ thưa hơn.
-
Phách giữa — màu trung gian.
Tôi lấy các phách khác nhau từ nhiều cây, ghép chúng lại với nhau để tạo thành mặt bàn. Mỗi phách có một tuổi gỗ, một độ đặc, một sắc thái riêng.
Đó là lý do đầu tiên khiến tấm bàn của bạn có vùng đậm vùng nhạt. Nhưng còn một lý do nữa, quan trọng hơn.
Người thợ chọn phách như thế nào? — Không phải chọn đều màu
Trong xưởng, khi ghép mặt bàn, thợ của tôi không ngồi phân loại phách theo màu đậm nhạt. Họ cầm từng tấm lên, áp vào nhau, xoay đi xoay lại, nhìn theo chiều dọc.
Họ chỉ quan tâm mép có khít không, vân có xuôi không, và độ dày 17mm có đều không — còn màu sắc thì mặc kệ.
Còn màu sắc? Họ không chọn. Bởi vì họ biết: sau khi sơn, tấm nào cũng sẽ lên màu khác một chút. Đó là chuyện bình thường. Nếu cố chọn phách cùng màu, họ sẽ phải bỏ đi 70% số gỗ — vừa lãng phí, vừa vô nghĩa.
Tôi đã chứng kiến một lần: thợ mới vào, ngồi phân loại phách theo màu, định xếp riêng tấm sáng với tấm sáng, tấm tối với tấm tối. Thợ già thấy, cười: “Mày định chọn đến Tết à? Gỗ nó vậy rồi. Ghép đi, sơn lên khác nhau có sao đâu — khách mua gỗ tự nhiên chứ có mua nhựa đâu.”
Đó là câu nói tôi nhớ mãi.
Độ thấm sơn — mỗi phách một kiểu
Khi tôi pha sơn và phủ lên bàn, mỗi phách hút sơn khác nhau.
Phách gỗ già, lõi chắc — thấm sơn chậm, nhưng lên màu đậm, sâu. Phách gỗ non, gần vỏ — thấm nhanh hơn, nhưng màu nhạt, hơi mờ. Có phách sơn một lớp đã đẹp. Có phách phải hai, ba lớp mới đều.
Tôi không thể bắt ép mọi phách hút sơn như nhau. Vì đó là bản chất của gỗ: mỗi phần của cây sống khác nhau, tổ chức thớ khác nhau. Sơn không che được sự khác biệt đó. Sơn chỉ làm nó rõ lên.
Nếu tôi muốn che, tôi sẽ phủ sơn dày, đục, mất thớ, mất vân — thành ra như gỗ công nghiệp. Tôi không chọn cách đó.
Nếu ai đó bán gỗ cao su tự nhiên mà cam kết “màu đồng nhất 100%”, thì có hai khả năng: hoặc họ phủ sơn đục che mất thớ (lúc đó mua gỗ thật cũng như gỗ giả), hoặc đó không phải gỗ cao su tự nhiên.
Tôi nói vậy để bạn khỏi mất công tìm kiếm thứ không tồn tại.
Chính sự không đều màu tạo nên nét độc đáo
Có người gọi đó là *khuyết điểm*. Tôi gọi đó là bằng chứng của gỗ thật.
Một cái bàn gỗ công nghiệp: màu đều, phẳng, lì, không lỗi — nhưng cũng không có gì để kể. Nhìn bàn nào cũng như bàn nào, không biết đâu là của mình.
Một cái bàn gỗ cao su của Phương Viên: có mảng sáng, mảng tối, có vệt xoáy, có chỗ thớ chạy ngoằn ngoèo. Nó không hoàn hảo theo kiểu công nghiệp. Nhưng nó độc nhất. Không có chiếc bàn thứ hai trên đời giống hệt chiếc bàn bạn đang ngồi.
Đó là cái đẹp mà máy móc không làm được. Chỉ có cây mới làm được.
Vài so sánh để bạn thấy rõ
|
Gỗ cao su tự nhiên
|
Gỗ công nghiệp (MDF, ván ép phủ)
|
|
|
Màu sắc
|
Không đều, có mảng đậm nhạt khác nhau
|
Đồng đều tuyệt đối
|
|
Lý do
|
Từ các phách khác nhau, độ thấm sơn khác nhau
|
In melamine, không liên quan đến gỗ thật
|
|
Dấu hiệu nhận biết
|
Biết là gỗ thật
|
Không thể phân biệt với nhựa
|
|
Giá trị
|
Mỗi sản phẩm là duy nhất
|
Hàng loạt, bộ nào cũng giống bộ nào
|
Vài lời cho người đang phân vân
Nếu bạn muốn một bộ bàn ghế đều màu như nhựa, như gỗ công nghiệp — thì gỗ tự nhiên có thể không dành cho bạn. Tôi nói thật.
Còn nếu bạn sẵn sàng chấp nhận sự khác biệt, chấp nhận rằng mỗi tấm gỗ là một câu chuyện riêng, chấp nhận rằng sau 5 năm chiếc bàn sẽ có “nét mặt” không trộn lẫn với bất kỳ chiếc bàn nào khác — thì xin chúc mừng, bạn đã hiểu đúng giá trị của gỗ thật.
Sự không đều màu không phải lỗi. Nó là dấu hiệu chứng minh rằng cái bàn bạn đang dùng đã từng là một cây thật ngoài kia. Và cây thì không cây nào giống cây nào.
