EnglishMÀU CỦA THỜI GIAN: VÌ SAO GỖ CAO SU CÀNG DÙNG CÀNG ĐẸP?
Có những người khách hỏi tôi: “Sao bàn ghế gỗ cao su nhà tôi dùng mấy năm lại ngả màu, không còn sáng như lúc mới mua?”
Tôi cười, bảo: “Thì nó đang sống tiếp đấy chị ạ.”
Họ ngạc nhiên. Tôi hiểu. Ai cũng nghĩ đồ gỗ đẹp là phải giữ nguyên màu sơn bóng loáng như ngày đầu. Nhưng với tôi, thứ màu ngả dần ấy mới là thứ đáng quý.
Gỗ cao su có một đặc tính mà ít loại gỗ tự nhiên nào có được: nó lão hóa tích cực.
Nghe có vẻ mâu thuẫn. Lão hóa thì sao mà tích cực được? Nhưng thật đấy. Khi mới cưa xẻ, gỗ cao su có màu vàng nhạt, hơi ngà. Sau khi sơn bóng (loại sơn trong suốt để lộ thớ), nó óng ả như một cô gái mới lớn. Rồi thời gian bắt đầu viết lên bề mặt.
Dưới tác động của ánh sáng, của không khí, các hợp chất trong gỗ – đặc biệt là lignin và các chất chiết xuất tự nhiên – trải qua một quá trình gọi là oxy hóa. Nó giống như quả táo cắt ra để lâu bị ố nâu, nhưng ở gỗ, phản ứng đó chậm và đẹp một cách kỳ diệu.
Sau khoảng một năm, bạn sẽ thấy mặt bàn bắt đầu ấm dần lên. Sắc vàng nhạt ban đầu nhường chỗ cho một màu hổ phách nhẹ – như pha thêm chút mật ong pha loãng. Năm thứ ba, màu sắc đậm hơn, giống như một giọt mật ong nguyên chất được rót ra. Đến năm thứ năm, cái màu ấy đạt đến độ chín – màu mật ong đặc, sánh, có chiều sâu, trong vắt nhưng ấm áp.
Không phải xuống cấp. Không phai tàn. Là trưởng thành.
Tôi nhớ có một bộ bàn ghế tôi làm cách đây bảy năm. Khách là một gia đình trẻ ở Gò Vấp. Họ lấy nhau, mua nhà, đặt tôi làm bộ bàn ăn đầu tiên. Năm ngoái, họ lại mua thêm 1 cái tủ giày cho nhà. Vừa bước vào nhà, nhìn bộ bàn ghế ấy – màu mật ong đã ngả sang một tông cánh gián già, ánh lên dưới đèn vàng. Trên mặt bàn có những vết xước nhỏ, vết ly cà phê, vết bút màu của con trẻ.
Người vợ thấy tôi nhìn: “Chắc nó cũ rồi nhỉ, không còn đẹp như xưa.”
Tôi lắc đầu. Tôi bảo: “Em nhìn màu này xem. Có cái bàn mới nào có được màu này không? Nó là màu của thời gian. Của những bữa cơm, những đêm thức khuya làm việc, của đám trẻ con vẽ nguệch ngoạc. Cái bàn mới thì đẹp thật, nhưng nó chưa có ký ức.”
Cô ấy im lặng, rồi cười.
Tôi thường giải thích với khách bằng một cách dễ hiểu: Cây cao su sống khoảng hai mươi lăm năm, cho mủ rồi bị chặt. Nhưng cái gỗ của nó không chết. Nó được cưa, bào, ghép, sơn, rồi về nhà ai đó. Và nó vẫn tiếp tục sống – bằng cách thay đổi. Mỗi năm, nó thêm một lớp màu, giống như da người rám nắng, giống như vết chân chim ở khóe mắt sau bao chuyện ở đời..
Tôi thường nói với khách một câu: “Chị đừng buồn khi bàn ghế ngả màu. Đó là lúc nó bắt đầu kể câu chuyện của gia đình mình.”
Và tôi tin thế.
Gỗ cao su không phải loại gỗ quý như trắc, cẩm lai. Nó bình dân, chân thật, mộc mạc. Nhưng cái cách nó già đi – chậm rãi, ấm áp, không ồn ào – khiến tôi thấy mình trong đó. Những vết xước là những sai lầm. Những mảng màu đậm nhạt là những ngày vui, ngày buồn. Và lớp mật ong phủ dần theo năm tháng, chính là sự chấp nhận để thời gian chạm vào mình.
Có cây đàn cũ – càng gảy càng hay.
Có bình rượu cũ – càng ủ càng thơm.
Có bộ bàn ghế gỗ cao su – càng dùng càng đẹp
Không phải vì nó chống lại thời gian. Mà vì nó mang theo màu của thời gian.
