EnglishĐÔI TAY LẤM LEM VÀ NHỮNG GIẤC MƠ SẠCH SẼ
Bác thợ già trong xưởng
Bác thợ già nghỉ hưu cuối tuần trước.
Hai mươi bảy năm trong nghề, hơn mười năm gắn bó trong xưởng. Từ hồi còn làm bằng cưa tay, keo con voi, sơn bóng loại cũ. Đến bây giờ, máy móc đầy đủ, nguyên liệu nhập khẩu, đội thợ cũng thay mấy lứa. Chỉ có bác là trụ từ đầu.
Cả xưởng tổ chức bữa cơm chia tay ở quán cóc cuối đường. Không hoành tráng. Vài món nhậu, vài lon bia, người này nâng ly người kia. Bác uống ít, nhưng ngồi rất lâu, nhìn đám thợ trẻ cười đùa.
Kết thúc, mọi người đứng lên. Thằng Khoa, thằng Phúc, rồi mấy anh lớn tuổi hơn – lần lượt bắt tay bác. Không ai nói nhiều. Chỉ cầm tay, vỗ vai, rồi cười.
Tôi là người cuối cùng.
Tôi nắm lấy bàn tay bác. Cảm giác đầu tiên là ráp. Ráp như mặt giấy nhám loại thô. Các ngón tay hơi cong, không duỗi thẳng hết được – di chứng của mấy chục năm cầm bào, giữ cưa. Mu bàn tay đen, chỗ sơn dính từ lần nào chẳng rõ. Móng tay thì xỉn màu, vài cái nứt dọc, vài cái mất nửa.
Bác nói: “Thôi, tạm biệt nhé. Về chăm vườn với bà, thỉnh thoảng ghé thăm xưởng.”
Tôi vẫn cầm tay bác, chưa buông. Bác nhìn tôi: “Sao? Tay dơ quá à?”
Tôi lắc đầu: “Dạ không. Cháu đang ngắm. Hai bảy năm trong nghề, cái tay này làm ra bao nhiêu món đồ… không thể đếm nổi.”
Bác cười, rút tay lại: “Ngắm gì. Nó xấu lắm. Bà nhà tôi còn kêu: sao tay ông cứ lem nhem hoài, không chịu rửa sạch.”
Nhưng tôi biết, không phải bác không rửa. Là vết bẩn đó đã ngấm vào từng thớ da, trở thành một phần của bàn tay, như vân gỗ không thể tẩy xóa.
Tôi đứng ở cửa xưởng, nhìn bác đi xuống đường. Nắng Sài Gòn chiều rọi thẳng vào lưng, cái bóng kéo dài lê thê. Rồi nghĩ: bàn tay đó, đã cầm hàng ngàn tấm gỗ. Đã miết giấy nhám qua hàng triệu mét vuông mặt bàn. Đã gõ từng cây đinh, siết từng con ốc, chỉn chu từng milimet để bàn ghế ngay ngắn, vững chãi.
Nó chưa bao giờ được trân trọng. Cũng chẳng cần.
Cái đẹp đánh đổi bằng những thứ không đẹp
Nghề này không hào nhoáng.
Không có thảm đỏ, không có đèn flash. Chỉ có tiếng máy cưa rít, mùi sơn xộc lên mũi, những lúc trầy xước tay chảy máu, những đêm phải sơn lại lần thứ ba.
Tôi đã thấy họ làm việc. Những đôi tay gân guốc, miết từng đường chà nhám, chậm rãi, tỉ mỉ. Bụi gỗ bay đầy không khí, bám lên tóc, lên áo, lên cả lông mi. Họ chẳng nói gì. Chỉ tập trung vào tấm gỗ trước mặt.
Rồi khi chiếc bàn được bê vào nhà khách, khi đứa trẻ ngồi lên ghế học bài, khi gia đình quây quần bên bữa cơm.
Không ai hỏi: “Ai làm ra cái bàn này?” Họ chỉ nhìn thấy sản phẩm. Và tôi nghĩ, những người thợ cũng không cần được hỏi. Họ chỉ cần nhìn thấy sản phẩm của mình được dùng, là đủ.
Bác thợ già khuất sau góc đường. Tôi cúi đầu một cái, lặng lẽ.
Hai bảy năm. Đôi tay lấm lem. Và những giấc mơ sạch sẽ.
